«

»

Bericht afdrukken

‘Voor de kweek van mosselen is juist beschutting nodig!’

Het is innovatie van de bovenste plank en technisch waarschijnlijk ook best te realiseren. Toch twijfelt de sector sterk of mosselproductie op volle zee economische wel haalbaar is

Lange lijnen die met boeien op of onder het water drijven en waar touwen met mosselen aan hangen. Op de Oosterschelde zijn deze lange lijnen met plastic vaten inmiddels een vertrouwd gezicht. Voor deze hangculturen is op de Noordzee meer ruimte dan in de druk gebruikte Oosterschelde. Op volle zee groeien mosselen goed, er is genoeg voedsel en er bestaat minder kans op ziekten of predatie. De vragen die dan opkomen, zijn logisch. Zouden de komende windturbineparken gecombineerd kunnen worden met mosselkweek? De investeringskosten zijn dan lager en waarschijnlijk spint ook de biodiversiteit hier garen bij.

foto 4

Foto: Beeldbank Zeeland/Laat Zeeland zien

 

Het denken over offshore mosselproductie is actueel nu de locaties op de Noordzee zijn aangewezen waar de komende jaren windturbineparken gaan  verschijnen. Op die locaties wordt straks windenergie opgewekt die in 2023 ruim vijf miljoen huishoudens moet voorzien in hun elektriciteitbehoefte. Ook in de monding van de Westerschelde bij Borssele zullen twee parken worden gebouwd, zegt Tjeu van Mierlo die initiatiefnemer is van Windpark Zeeland. Hij stelt dat het consortium van deelnemende bedrijven uitdrukkelijk ook de kansen heeft verkend om binnen dit park energieopwekking en mosselteelt te combineren. “Die kansen zijn er naar ons idee, we hebben ze ook meegenomen in ons bidbook.”

 

Vallen en opstaan

Kweek van mosselen op volle zee heeft nog een lange weg te gaan. Dat geldt helemaal voor mosselproductie die binnen een windturbinepark geïntegreerd zou moeten worden. Mondiaal bestaan al wel offshore initiatieven, maar op de Noordzee is dit nog een maagdelijk terrein. Een onderneming die deze stap wel gezet heeft en nu commercieel werkt, is Offshore Shellfish. Het bedrijf heeft na een lange fase van vallen en opstaan nu op drie locaties aan de zuidoostkust van Groot-Brittannië mosselen op hangcultuur. In totaal produceert het bedrijf op een oppervlakte van ruim vijftien vierkante kilometer jaarlijks nu zo’n tienduizend ton mosselen.

 

Op een congres vertelde deze ondernemer enkele jaren geleden dat ondergedompelde longlines de basis vormen voor zijn teeltinstallatie. Voor hem was het belangrijk dat die constructie bestond uit sterk en robuust materieel dat makkelijk te onderhouden is en waarmee snel geoogst kon worden. Voor de offshore mosselkweek heeft hij een snel schip laten ontwerpen en bouwen dat opgewassen is tegen de onstuimige zee. Ook hield hij zijn gehoor voor dat het destijds een tijdrovende praktijk was geweest om aan alle benodigde vergunningen te komen.

foto 5

Foto: Beeldbank Zeeland/Laat Zeeland zien

 

Planning en afschrijving

Aan de Nederlandse kant is de mosselsector zo ver nog niet. Animo om de Oosterschelde te verlaten en verder de zee op te gaan bestaat er wel, maar plannen en initiatieven stranden vaak vanwege complexe problemen met het oog op financiering, planning en afschrijving. Dat was ook aan de hand bij een consortium van bedrijven voor wie adviseur en ex-gedeputeerde Wouter van Zandbrink zaken behartigde en coördineerde. Het initiatief behelsde een experiment met hangcultuurmosselen bij de kust waarna  opgeschaald zou moeten worden naar een gebied buiten de eenmijlszone. “Het plan was nieuw, concreet uitgewerkt en voldeed aan allerlei richtlijnen. Voor de bedrijven zou het een forse investering betekenen maar helaas konden we het met het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie niet eens worden over de looptijd. Jammer genoeg was de invalshoek van het ministerie nogal juridisch.”

 

Buiten de kustwaterlijn van de Voordelta is het vooralsnog stil. Dat betekent niet dat bedrijven op hun handen zitten. Het broeit en mosselkwekers volgen ontwikkelingen op de voet. Zo ook Marinus Padmos uit Bruinisse die mosselpercelen aan de zuidkust van Schouwen-Duiveland heeft en de transitie naar hangcultuur heeft gemaakt. Sinds een aantal jaren vangt hij mosselbroed in met nieuwe invangvlotten van Murre Techniek uit Krabbendijke. Dat gebeurt buiten de Brouwersdam bij Renesse op een locatie waar meer collega’s actief zijn en die toch weer een stuk dynamischer is dan de Oosterschelde. “Op deze plek zijn de condities niet altijd geweldig, maar je ligt hier toch beschut vanwege het strand, de Brouwersdam en een grote zandbank,” zegt Padmos. “Maar ga je verder van de kust dan is die beschutting er niet meer.

 

Geen beschutting

Voor het moment ziet Padmos nog weinig brood in offshore mosselproductie. Jaren terug heeft hij samen met branchegenoten als viskwekerij Neeltje Jans,  Zeeland’s Roem en Prins en Dingemanse over dit onderwerp verkennende gesprekken gehad in Den Haag. Dat heeft weinig resultaat opgeleverd, zegt hij. “Die windmolenparken komen op plaatsen waar de meeste wind is. Dat zijn nou net de plaatsen die wij willen mijden. MZI’s zijn heel kwetsbaar en hebben op volle zee geen beschutting. Voor wat het werk aan de MZI’s betreft, ben je afhankelijk van goed weer en voldoende werkbare dagen. Dat is op zee moeilijk te realiseren.”

foto 1

Foto Beeldbank Zeeland/Laat Zeeland zien

 

Hans van Geesbergen, oud-secretaris van de producentenorganisatie mosselcultuur en statenlid voor de VVD, deelt de bedenkingen. Nieuwe duurzame teelten hebben een prijskaartje en maken het bedrijven niet altijd gemakkelijk, zegt hij. “De mosselsector heeft inmiddels ruime ervaring met het kweken van mosselen met zaad uit de mosselzaadinstallaties in de kustwateren. Die mosselen hebben een veel hogere kostprijs dan mosselen die gekweekt zijn met zaad uit de vrije visserij op de bodem. Het Landbouw Economisch Instituut heeft berekend dat een kilo mosselzaad uit MZI’s vijfentachtig cent kost en een kilo zaad van de bodem minder dan tien cent. Het hangt dus sterk van de marktomstandigheden af of de mosselkwekers wat kunnen verdienen met MZI zaad. Als ik naar de prijzen van vorig jaar kijk, dan zijn er veel mosselen verkocht onder de kostprijs. In het schap van de winkel zie je dat niet, maar wel op de mosselveiling waar de kwekers hun mosselen aanvoeren.”

 Proefstation zeewierteelt

Tien kilometer uit de kust van Texel doet de Stichting Noordzeeboerderij onderzoek naar de teelt van zeewier. De stichting stimuleert bedrijven en instellingen die bij deze teelt, andere teelten of in de visserij actief zijn, om zich bij dit initiatief aan te sluiten om zo tot een multifunctioneel gebruik van de zee te komen.

Dynamiek op zee

Van mosselkweek op zee verwacht Van Geesbergen nog zo’n kostenverhogend effect. “De schepen van de kwekers zijn niet geschikt om werk op zee te doen. Daarnaast is de huidige generatie MZI’s niet geschikt voor de dynamiek op zee. Je hebt dus een ander type schip nodig. Verder zijn de werkomstandigheden op zee meestal slechter en zijn er minder werkbare dagen. Vanuit mijn kennis van de zeevisserij (Van Geesteren is vice voorzitter van de producentenorganisatie Delta Zuid-redactie) weet ik ook dat de regelgeving schepen uit windmolenparken weert. Door die parken heen varen, is al een moeilijk punt, laat staan vissen en kweken.”

 

Volgens Van Geesbergen is mosselkweek in windparken niet het perspectief. “Mosselcultuur vindt van oudsher plaats in de kustwateren omdat mosselen een zekere luwte nodig hebben. Op de Waddenzee verliezen mosselkwekers van tijd tot tijd mosselen op hun percelen als het met windkracht negen of tien spookt. Bij storm op volle zee is die dynamiek nog veel heviger met alle consequenties van dien.”

 

Eerder dan kweek op zee pleit hij voor optimalisatie van de huidige kweekmethode en het vinden van nieuwe kweekgrond in de Waddenzee. “Het dure mosselzaad zou daar opgekweekt kunnen worden tot een kwaliteitsmossel waarvoor de mosselkwekers een faire prijs kan krijgen. Ik denk dat overheid en sector daar beter in kunnen en blijven investeren zoals dat nu eigenlijk al gebeurt.”

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.koersopzeeland.nl/voor-de-kweek-van-mosselen-is-juist-beschutting-nodig/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *