«

»

Bericht afdrukken

Met het getij komen ook de economische kansen

Meer nog dan aan visies hebben de Zeeuwen behoefte aan moed. Moed om keuzes te maken en écht te gaan leven met water. Maar hoe doe je dat als de angst voor het water zo diep zit. Op Schouwen-Duiveland wordt dat dilemma misschien doorbroken met een ‘kreken-plan’. Eb en vloed kunnen kreken dynamisch maken en de delta tal van nieuwe kansen geven.

Zelfs op een zeer gedetailleerde kaart moet nog gezocht worden naar de precieze locatie. Het akkerland meet hoogstens een of twee hectare en ligt ingeklemd tussen het kerkhof en de camping van Zierikzee. Hoe klein het landje ook is, voor een jonge lichting ingenieurs van bureau Tauw zou het een ideaal plangebied zijn om hier -heel gecontroleerd en geleidelijk- het getij weer toegang te geven tot de Zeeuwse polder. Of dat ervan gaat komen, is nog de vraag. Maar ambtelijk ontmoet het idee wel sympathie.

Peilfluctuatie

Met hun plan ‘de kracht van de kreek’ wil een aantal jonge ingenieurs het krekensysteem in Zeeland nieuw leven in blazen. Dat willen ze doen door oude ingepolderde en dus ‘verstilde’ kreken hun functie weer terug te geven. De dynamiek in de delta kan daardoor herstellen en Zeeland krijgt daarmee nieuwe kansen. Op een aantal plaatsen –bij de kreekmondingen van Zierikzee, Colijnsplaat en Sint Maartensdijk- zijn over dit concept met verschillende partijen verkennende gesprekken gevoerd. En alhoewel die oriëntaties nog nergens tot concrete afspraken en resultaten hebben geleid, is projectleider Jikke Balkema toch tevreden. “Tijdens die gesprekken hebben we benadrukt dat de veiligheid een randvoorwaarde is waar absoluut niet aan getornd zal worden. Los daarvan lijkt het concept op al deze plaatsen technisch haalbaar te zijn. ”

Kaart van Zierikzee. Het plangebied (zwart) ligt in het verlengde van het Havenkanaal (donkerblauw).

Kaart van Zierikzee. Het plangebied (zwart) ligt in het verlengde van het Havenkanaal (donkerblauw).

Ze illustreert het aan de hand van Zierikzee. Het akkertje ligt achter gemaal ’t Sas, in het verlengde van het havenkanaal en van de Oosterschelde. Hier ligt de oude ingepolderde bedding van de Gouwe, de dynamische kreek die vroeger het eiland Schouwen van Duiveland scheidde. “We kunnen het gemaal hier zo afstellen dat een peilfluctuatie van maximaal een meter kan worden bereikt. Dreigt er gevaar, dan kan die inlaat tijdelijk worden gestopt.” De grond buiten de getijdenkreek zal door het inlaten van het zoute water niet extra verzilten, zegt Balkema. “Het gebied is al brak. Binnen zestig meter van de kreek zal de verzilting van het grondwater maximaal één procent stijgen.”

Getijdenzuil

Krijgen de kreken hun functie weer terug, dan ontstaan tal van kansen, denkt Balkema. “Sowieso zal de getijdenwerking een positief effect hebben op de waterkwaliteit. Maar ook ecologisch zal het tot verbeteringen leiden: zilte planten kunnen zich ontwikkelen en vissen trekken ongehinderd de kreek in om er te schuilen, te foerageren en zich voort te planten.” Van een zo mogelijk nog groter belang dan de verbetering van de natuur en het landschap, acht ze de economische impuls die de getijdenwerking Zeeland zal geven. “We verwachten dat er rond de kreken nieuwe vormen van recreatie en educatie zullen ontstaan: wandel- en fietsroutes, bezoekerscentra op terpen, een getijdenzuil en een getijdenmolen. Daarnaast zal het ook leiden tot ontwikkelingen als ‘wonen op en aan de kreek’, tot nieuwe zilte teelten, aquacultuur en de komst van bijvoorbeeld kuur- en wellnessvoorzieningen.”

Verzilting

De zeespiegel stijgt, de Zeeuwse bodem daalt en het kwelwater drukt. Het zijn ontwikkelingen waardoor het Zeeuwse land in toenemende mate verzilt. Uit onderzoek van het Instituut voor Milieuvraagstukken blijkt dat in de komende tientallen jaren vooral Schouwen-Duiveland, Tholen en grote delen van Noord- en Zuid-Beveland daarmee te maken gaan krijgen. Het gevolg is dat op een aantal plaatsen de traditionele landbouw en natuur niet goed meer mogelijk zijn. Het is mogelijk om het systeem de ruimte te geven en het bodemgebruik daarop af te stemmen. De provincie Zeeland doet dat bijvoorbeeld via haar kansenkaart. Met een gericht beleid probeert ze landbouw en natuur geleidelijk aan naar locaties te bewegen die daar het meest geschikt voor zijn.

Robuust karakter

In hun visie op de delta gaan kabinet en alle provincies die bij de delta betrokken zijn uit van een herstel van het estuariene karakter van Zeeland. De Zeeuwse delta moet weer gaan functioneren als het natuurlijke overgangsgebied tussen Noordzee en rivieren. Water dient de ruimte te krijgen en zoete en zoute stromen moeten weer ongehinderd in elkaar kunnen overvloeien. Krijgt Zeeland dat robuuste karakter weer terug, dan geeft dat de natuur een stimulans en stijgt de landschappelijke en cultuurhistorische waarde van de delta. Maar bovenal, zo is de gedachte, zal dat herstel, of anders gezegd, die vernieuwing van de delta, Zeeland duurzaam kunnen maken. De Zeeuwen zullen ervan profiteren omdat het ook nieuwe economische kansen biedt.

Ecologisch gezond

Kreken staan in verbinding met open water en passen in het nieuwe toekomstbeeld dat rijk en provincie hebben van de delta. Ook op lokaal niveau wordt dat zo gezien. Het plan het getij binnendijks te laten komen, lijkt aan te sluiten bij de ambitie van de gemeente Schouwen Duiveland om een ecologisch gezond en veerkrachtig watersysteem op het eiland tot stand te brengen. Peter van Sante, beleidsmedewerker milieu van de gemeente Schouwen-Duiveland is in ieder geval positief. “Het project past precies in de plannen die wij voor het gebied hebben. De werkzaamheden die we op de rol hebben staan in verband met de kaderrichtlijn water, hebben we in de planning dan ook naar voren gehaald. In het gebied overwegen we getijdenoevers aan te leggen.” Overigens erkent Van Sante wel dat het onderwerp politiek heel gevoelig ligt. “Voor dit stukje grond bij Zierikzee is dat niet het geval omdat de grond gemeentelijk eigendom is. Maar kom je te spreken over de regio Ouwerkerk en Oosterland, dan zullen er bestuurlijk grote bezwaren rijzen wanneer landbouwgrond daar ingeruild zou worden voor water.”

Plannen van de mogelijke realisatie van de dynamische kreek bij het Sas in Zierikzee.

Plannen van de mogelijke realisatie van de dynamische kreek bij het Sas in Zierikzee.

Lange adem

De ‘bottom up’ benadering van Tauw houdt nadrukkelijk rekening houden met dergelijke gevoeligheden en kiest de werking van de olievlek. Heel klein beginnen, en pas uitbreiden wanneer mensen de getijdenwerking beleven en er positief over zijn. Zo’n stap voor stap benadering waarbij de direct belanghebbenden optreden als ambassadeur kan het proces rond ‘ruimte voor water’ wel eens verder brengen dan een benadering waarbij een plan ‘top down’ wordt bedacht en uitgevoerd.

Maar wordt ‘leren leven met water’ op deze manier niet een proces van zeer lange adem? Het is de vraag of het anders kan, zegt Hans Bressers, hoogleraar beleidstudies en milieubeleid van de Universitieit van Twente. “Bij alle pogingen het watersysteem robuuster te maken, moeten besturen er samen uit willen komen. Dat kan alleen wanneer elke partij erkent dat ook recht gedaan moet worden aan het belang van andere partijen. Lukt dat niet en houden besturen alleen het eigen belang in het vizier, dan stokt het proces en komt er geen resultaat waar iedereen tevreden mee kan zijn. Beide zie ik even vaak gebeuren.”

Foto’s en illustraties:         bureau Tauw

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.koersopzeeland.nl/met-het-getij-komen-ook-de-economische-kansen/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *